Vẽ một khu rừng lên phối cảnh thì dễ. Làm cho khu rừng ấy sống được trên đất ruộng cũ nhiễm phèn, nước lúc ngọt lúc mặn, thì là chuyện của nhiều năm. Đây là câu chuyện mà đội thiết kế Ecopark ít khi kể — những tháng đầu đầy “đau thương” để có được Retreat Forest hôm nay.
Bài toán thời gian: rừng cần chục năm, dự án chỉ có vài năm
Ở Ecopark Hưng Yên, thảm thực vật mất khoảng một thập kỷ mới thật sự ổn định. Trong khi đó, một phân khu thường chỉ phát triển trong 3–5 năm. Nếu trồng theo cách thông thường, cư dân sẽ dọn về một khu đô thị có cây — nhưng chưa có rừng.
Kinh doanh luôn muốn nhanh. Đội thiết kế phải phản biện để rừng có đủ thời gian hình thành. Lời giải họ chọn đến từ Nhật Bản.
Nguyên lý Miyawaki: rừng nhiều tầng, nhiều tuổi, nhiều loài
Phương pháp tạo rừng của nhà thực vật học Akira Miyawaki dựa trên ba điều: tối đa cây bản địa, trồng nhiều lứa tuổi cây cùng lúc, và trồng hỗn giao thành nhiều tầng như một khu rừng tự nhiên. Các loài tương hỗ lẫn nhau nên rừng lớn nhanh và tự cân bằng.
Tại Retreat Forest, mỗi túi rừng có ít nhất 30 loài cây — 30 loài, không phải 30 cây — xếp trên 8 tầng tán. Đội thiết kế vẽ mặt cắt theo cao độ, cứ khoảng 50 cm là một tầng:
- Tầng thấp nhất, dưới 30 cm, giữ ẩm mặt đất và bảo vệ bộ rễ.
- Tầng cao nhất cần nhiều nắng nhất, che bóng và giữ ẩm cho các tầng bên dưới.
- Trong cùng một tầng, các loài có tính chất khác nhau được phối cùng nhau — ví dụ sả, lá lưỡi kiếm tạo hương, đi cùng Đại Tướng Quân lá mọng giúp điều tiết độ ẩm.
Theo đội thiết kế, cách trồng này giúp tầng rừng ổn định sau khoảng 2–3 năm. KTS Naomi Thủy Nguyễn nhận xét: 2–3 năm so với 100 năm của một khu rừng tự nhiên là điều gần như không tưởng.
6 tháng đầu và bài học từ đất
Ban đầu, ai cũng nghĩ đất Long An nhiều nắng gió, giàu phù sa thì trồng gì cũng lên. Thực tế ngược lại. Những cây sống khỏe ở Sài Gòn, ở trung tâm Bến Lức, khi đưa về dự án lại úng rễ, chết, bị sâu đục thân.
Đội thiết kế khoan khảo sát địa chất, lấy mẫu đất và mẫu nước, rồi tìm ra ba nguyên nhân:
- Đất ruộng cũ là sét pha thịt. Khi tôn nền, nước mưa ngấm xuống gặp lớp đất cũ không thoát được, làm úng rễ.
- Nước trong dự án thông với sông Bến Lức để đối lưu, giữ sạch. Sáu tháng mùa mưa nước ngọt, sáu tháng mùa khô nước mặn chảy ngược vào.
- Đất nhiễm phèn.
Khoảng 40% loài cây du nhập không thích nghi được và phải loại bỏ. Từ đó, Ecopark chuyển sang cây bản địa hoặc cây đã được thuần dưỡng, đồng thời xử lý lớp đất mặt và nguồn nước. Kết quả hiện đã thấy rõ ở công viên trung tâm.
Kiểm chứng tại khu nhà mẫu
Khu nhà mẫu được trồng theo nguyên lý này từ ngày 30/4/2025. Chỉ khoảng 18 tháng sau, đã hình thành những tầng cây, những góc rừng thực thụ. Khách đến tham quan không phải tưởng tượng qua phối cảnh — họ có thể đi vào, chạm vào, và tự đánh giá.
24 cây cổ thụ và hai thập kỷ chuẩn bị
Mỗi túi rừng có một cây cổ thụ làm điểm nhấn, trên 60 năm tuổi, thân lớn hơn 90 cm. Ecopark mất 2 năm lùng khắp các vườn ươm để tìm đủ 24 cây, và đến nay đã chuẩn bị xong.
Phía sau là một quá trình dài hơn nhiều. Ban cây xanh của tập đoàn lập vườn ươm phía Nam từ khoảng năm 2005. Riêng đội quy hoạch thiết kế đã dành 5 năm, từ 2021, nghiên cứu thổ nhưỡng, quy hoạch và thiết kế cho dự án.
Xem video tại: Bùi Nguyệt Sale Ecopark
Vì sao khó có sản phẩm thứ hai giống vậy
Thị trường cây cảnh chủ yếu bán cây đường phố — cây trồng thẳng hàng hai bên đường. Nguồn cây hỗn giao để tạo thành tầng rừng gần như không có sẵn. Theo đội thiết kế Ecopark, nguồn cây hỗn giao họ chuẩn bị đã được dùng gần hết cho Retreat Forest, và một sản phẩm tương tự sẽ rất khó được tái hiện trong 5–10 năm tới.
Với người mua, đây là điểm đáng cân nhắc nhất: thứ bạn sở hữu không chỉ là một căn biệt thự, mà là kết quả của nhiều năm chuẩn bị mà người đến sau khó rút ngắn.
Đăng ký tham quan khu nhà mẫu để tận mắt xem tầng rừng sau 18 tháng trồng theo nguyên lý Miyawaki.
